Teka 28

Okładka Pressji

W ostatnich latach doszło w Polsce do niespodziewanego powrotu mesjanizmu. W latach dziewięćdziesiątych mogło się wydawać, że nastąpił w końcu „koniec paradygmatu romantycznego”, tymczasem mesjanizm, będący kluczową kategorią polskiego romantyzmu, wrócił na początku XXI wieku, zarówno w dyskusjach intelektualnych, jak i w literaturze oraz w potocznym myśleniu. Trudno nie czuć pewnej satysfakcji, że wbrew zabiegom grabarzy polskiej duszy znaczna część Polaków myśli i czuje w tradycyjnych polskich kategoriach. Wydaje się nam jednak, że współczesna recepcja mesjanizmu jest dość jednostronna. W najnowszej tece formułujemy teorię „mesjanizmu integralnego”, która łączy trzy wymiary: pasjonizm, czyli przekonanie o sensowności cierpienia zbiorowego, misjonizm, czyli wiarę w misję narodów, i millenaryzm, czyli pragnienie budowania bardziej ludzkiego i bardziej Bożego świata. Ta ostatnia idea ma wyraźnie pozytywny charakter i może stanowić fundament dla polskiej modernizacji. Krytycznie, lecz z szacunkiem przyglądamy się współczesnemu neomesjanizmowi środowiska  pisma „Czterdzieśći i Cztery”. Przypominamy postaci wybitnych mesjanistów – Jerzego Brauna i Włodzimierza Sołowjowa, przedrukowujemy podziemną broszurę mesjanistyczną Jacka Bartyzela. Prócz tego publikujemy głośny postsekularny tekst Jurgena Habermasa wraz z polemikami, ogłaszamy wiersze, polemiki oraz liczne recenzje książek i czasopism.

NAKŁAD WYCZERPANY

Teka niedostępna

Spis treści:

Nieodzowność mesjanizmu     Pobierz plik

 

Dlaczego zajęliśmy się mesjanizmem? Dlatego, że − jak wskazywał
śp. Tomasz Merta − konserwatyści po komunizmie muszą krytycznie
przejrzeć polskie dziedzictwo kulturowe. Zajmowaliśmy
się już sarmackim republikanizmem (teka 22−23), Solidarnością
(teka 21) i Janem Pawłem II (teka 24). Czas na mesjanizm!
Krzysztof Mazur     Paweł Rojek    

Mesjanizm integralny     Pobierz plik

 

Bardzo długi i kluczowy dla całej teki tekst, w którym rozróżnione
zostają trzy składniki mesjanizmu: millenaryzm, misjonizm
i pasjonizm. Wygląda na to, że te idee są zgodne z ortodoksją katolicką.
Najwięcej miejsca zajmuje wyjaśnienie i obrona millenaryzmu,
centralnej idei mesjanistycznej.
Paweł Rojek    

Jonasz, Dawid i Hiob     Pobierz plik

 

Biblijna medytacja nad funkcjami prorocką, królewską i kapłańską.
To odpowiedniki trzech składników mesjanizmu: misjonizmu, millenaryzmu
i pasjonizmu.
Karol Wilczyński    

Przeciw mesjanizmowi terapeutycznemu     Pobierz plik

 

Krytyka nadużyć Mickiewicza. Mesjanizm będzie bardziej wiarygodny,
jeśli stanie się programem działania, a nie wyjaśnieniem naszych nieszczęść.
To znaczy, gdy będzie millenarystyczny, a nie pasjonistyczny
Jędrzej Grodniewicz    

Skąpstwo krwi     Pobierz plik

 

Uważajmy na niezdrowy kult cierpienia. Piętnował go Norwid,
skądinąd prawowierny mesjanista. Ludzki postęp to według Norwida
(1971−1973 III: 466) „wcielanie dobra” (millenaryzm) i „rozjaśnianie
prawd” (misjonizm), które prowadzą do „uniepotrzebniania
się męczeństwa” (pasjonizmu).
Marta Kwaśnicka    

Mesjanizm, neomesjanizm, apokaliptyzm     Pobierz plik

 

Zwięzłe przedstawienie istoty mesjanizmu ze szczególnym uwzględnieniem Jerzego
Brauna. Pod koniec ostra krytyka współczesnego apokaliptycznego neomesjanizmu.
Rafał Łętocha    

(Czterdzieści i) cztery mesjanizmy     Pobierz plik

 

Wnikliwa analiza najważniejszych tekstów współczesnych neomesjanistów. Tichy jest
historycystą mesjanistycznym, Bończa-Tomaszewski − zwolennikiem narracji mesjanistycznej,
Łuczewski − mesjanistą charyzmatycznym, a Memches − jurodiwym.
Sebastian Gałecki    

Między Norwidem a Mickiewiczem     Pobierz plik

 

Porównanie sporu wieszczów z polemiką Wencla i Memchesa. A prócz tego wyciągnięcie
wspólnego romantycznego mianownika z Mickiewicza i Norwida.
Marek Kaplita    

Mistyczne podstawy neomesjanizmu     Pobierz plik

 

W kontekście objawień Rozalii Celakówny neomesjanizm − rozumiany w tym i w kolejnym
tekście tylko jako pasjonizm − jest czymś oczywistym. Najlepiej dostrzega to Terlikowski.
Marek Przychodzeń    

Racjonalność neomesjanizmu     Pobierz plik

 

Czy katastrofa w Smoleńsku była przypadkiem? To zależy, jaką przyjmiemy koncepcję
wyjaśnienia. Współczesny spór o neomesjanizm to w istocie spór o model
racjonalności.
Błażej Skrzypulec    

Kryzys czy przesilenie?     Pobierz plik

 

Mesjanizm jest lekarstwem na katastrofizm − tak było przed wojną, tak samo jest
też dziś. Publikujemy wydaną w 1979 roku w podziemiu sensacyjną broszurę dwudziestojednoletniego
studenta i działacza Ruchu Młodej Polski.
Jacek Bartyzel    

Jak zostałem mesjanistą     Pobierz plik

 

Profesor Jacek Bartyzel wspomina okoliczności powstania przedrukowanej tu broszury
i swoje znajomości w kręgu Brauna. Przy okazji dementuje pogłoski, że jest
masonem.
Jacek Bartyzel    

Jerzy Braun i mesjanizm Jana Pawła II     Pobierz plik

 

Karol Wojtyła w czasie wojny był członkiem Unii, katolickiej organizacji podziemnej,
na czele której stał Braun. W jakim stopniu unijny mesjanizm wpłynął na przyszłego
papieża?
Krzysztof Mazur    

Mesjańska teologia polityczna Sołowjowa     Pobierz plik

 

Gdy Polacy przestali się interesować mesjanizmem, zajęli się nim Rosjanie. Włodzimierz
Sołowjow (1853−1900) był największym mesjanistą po Mickiewiczu. Oto
perła z lamusa: fascynująca polemika Stanisława Tarnowskiego z Sołowjowem
z 1889 roku.
Wstępem do dyskusji jest analiza poglądów ostatniego wielkiego europejskiego teokraty.
Trójca Święta jest naszym programem społecznym!
Paweł Rojek    

Głos sumienia z Rosji     Pobierz plik

 

Przywódca krakowskich Stańczyków recenzuje Rosyjską ideę. „Między mesjanizmem
Mickiewicza a ideą pana Sołowjowa jest pokrewieństwo widoczne”.
Stanisław Tarnowski    

Bóg może się obejść bez Rosji     Pobierz plik

 

Pierwsze pełne tłumaczenie z francuskiego odpowiedzi Sołowjowa na krytykę Tarnowskiego.
Pada tu ważne stwierdzenie: jeśli nie powstanie na ziemi królestwo Chrystusa,
nadejdzie królestwo Antychrysta.
Włodzimierz Sołowjow    

Sołowjow a sprawa polska     Pobierz plik

 

Odpowiedź na odpowiedź Sołowjowa. Rosja, zanim zbuduje na ziemi Królestwo Boże,
musi się najpierw nawrócić. I pogodzić się z Polską.
Stanisław Tarnowski    

Kalendarzyk mesjanistyczny     Pobierz plik

 

Każdemu mesjaniście przyda się to podręczne kalendarium najważniejszych branżowych
wydarzeń. Notujemy objawienia, wystąpienia, ważne spotkania i bolesne rozstania.
Redakcja    

Pierwszy wiersz patriotyczny, Töge albo rzecz o nowej śmierci     Pobierz plik

Wiersze, jak zawsze, wybiera Krzysztof Koehler. Prócz wierszy mamy tu jeszcze esej o posmoleńskiej poezji.

Tomasz Wicherek    

Kolory     Pobierz plik

Debiut bardzo młodego poety.

Marcin Świątkowski    

Przywrócić Polskę poezji     Pobierz plik

 

Czy poezja po Smoleńsku jest możliwa? Okazuje się, że tak, ale rzadko bywa dobra.
Chyba że spierają się w wierszach Krzysztof Koehler i Marcin Świetlicki.
Adam Leszkiewicz    

Świadomość tego, co zostało utracone     Pobierz plik

 

Jeden z najważniejszych postsekularnych tekstów niemieckiego filozofa. Pod koniec
krytykuje on wykład ratyzboński Benedykta XVI.
Jürgen Habermas    

Nieświadomość tego, co zostało utracone     Pobierz plik

 

Krytyka Habermasa z pozycji klasycznej filozofii polityki. Habermas prosi religię
o pomoc, ale zarazem żąda od niej, by przestała być religią. Tak się nie da.
W. Julian Korab-Karpowicz    

Czuli herosi końca czasów     Pobierz plik

 

Krytyka Habermasa i Korab-Karpowicza z punktu widzenia nowoczesnego melancholika.
Widoczne silne inspiracje Agatą Bielik-Robson.
Piotr Sawczyński    

Mesjańska iskra i oświecenie     Pobierz plik

 

Krytyka późnego Habermasa z mesjańskiego punktu widzenia. Tyle że w wersji
marksistowskiej.
Michał Pospiszyl    

Nie wracajcie do sarmatyzmu!     Pobierz plik

 

Zapis dyskusji „Znaku” i „Pressji” wokół naszej koncepcji Polski ejdetycznej. Jan
Sowa stwierdza, że Polska to jedna wielka dziura.
Dobrosław Kot     Adam Puchejda     Jan Sowa     Szczepan Twardoch    

Problemy z Florenskim     Pobierz plik

 

Jeden z najwybitniejszych polskich znawców filozofii rosyjskiej komentuje artykuł
Michaela Hagemeistera o Pawle Florenskim (1882−1937) z poprzedniej teki. Antysemityzm
nie należał do istoty jego systemu!
Janusz Dobieszewski    

Rehabilitacja modelu Ptolemeusza?     Pobierz plik

Jan Czerniawski    

Chrystus prawdziwie zmartwychwstał     Pobierz plik

 

Autor Logosu niepojętego odpowiada na krytykę Pawła Rojka z poprzedniej teki.
Dalszy ciąg dyskusji w kolejnej tece. Zabiorą głos teologowie wagi ciężkiej.
Piotr Sikora    

A. Horubała, Żeby Polska była sexy     Pobierz plik

Recenzja książki, której jeden z rozdziałów poświęcony jest „Pressjom”.

Adam Leszkiewicz    

T. Burek, Niewybaczalne sentymenty     Pobierz plik

Adam Leszkiewicz    

M. Urbanek, Broniewski     Pobierz plik

Krzysztof Wołodźko    

K. Tomasik (red.), Mulat w pegeerze     Pobierz plik

 

Faktycznie jest to recenzja wszystkich dotychczas wydanych książek z Serii
Publicystycznej „Krytyki Politycznej”.
Krzysztof Wołodźko    

A. Miętek, M. J. Czarnecki (red.), Problem ładu politycznego     Pobierz plik

Paweł Armada    

Andrzej Zybertowicz, Pociąg do Polski. Polska do pociągu     Pobierz plik

Przemysław Deczyński    

W. Wilczyński, Ideowe źródła i tożsamość geografii     Pobierz plik

 

Nikt z was się nawet nie spodziewa, jak ostre spory toczą się wśród geografów.
Chodzi w nich o sam sens nauki, którą się zajmują.
Marcin Baranowski    

W. Propp, Morfologia bajki magicznej     Pobierz plik

Jakub Przybyła    

„Arcana” 2012, nr 1–2     Pobierz plik

Adam Leszkiewicz    

„Czterdzieści i Cztery” 2011, nr 3     Pobierz plik

Paweł Rojek    

„Fronda” 2011, nr 61     Pobierz plik

Krzysztof Wołodźko    

„Ha!art” 2012, nr 35/36     Pobierz plik

Mateusz Marek    

„Herito” 2012, nr 4     Pobierz plik

Wiktoria Kozioł     Marta M. Świetlik    

„Kontexty” 2011, nr 5     Pobierz plik

Stanisław Ruczaj    

„Krakowskie Pismo Kresowe” 2010, nr 2     Pobierz plik

Alicja Malewska    

„Krytyka Polityczna” 2011, nr 29     Pobierz plik

Wojciech Jakóbik    

„Polityczna Krytyka” 2011, nr 1     Pobierz plik

Angelika Kowalik    

„Literatura na Świecie” 2011, nr 11−12     Pobierz plik

Adam Leszkiewicz    

„Nizwa” 2012, nr 69     Pobierz plik

Anna Pająk    

„Nowy Obywatel” 2011, nr 4     Pobierz plik

Sebastian Gałecki    

„Rzeczy Wspólne” 2012, nr 1     Pobierz plik

Przemysław Deczyński    

„Spectrum” 2011, nr 1     Pobierz plik

Dariusz Machla    

„Teofil” 2012, nr 1     Pobierz plik

Sebastian Gałecki    

Ju-651 opowiada (4)     Pobierz plik

 

Przedostatni odcinek wstrząsającego świadectwa. Młody Tadeusz, który w łagrze
zapomniał języka polskiego, wychodzi z zony na mocy dekretu Malenkowa.
Tadeusz Pietkiewicz    

Bibliografia P 28     Pobierz plik

 

W całej tece jest jedna wspólna bibliografia. Ma to sprawić, że korzystanie z pojedynczych
artykułów ściąganych z naszej strony www.pressje.org.pl będzie tak niewygodne,
iż nasi czytelnicy zaczną kupować papierowe teki.
Redakcja    

Biografia P 28     Pobierz plik

Redakcja    

Summary P 28     Pobierz plik

Grzegorz Lewicki    

Mówili o nas     Pobierz plik

Redakcja