Teka 20

Okładka Pressji

Jeśli Sorokin ma rację i rzeczywiście na naszych oczach wahadło dziejów zaczęło wychylać się w kierunku tradycyjnych wartości duchowych, to dziwnym zrządzeniem losu znaleźliśmy się dziś w awangardzie cywilizacji zachodniej. Musimy jedynie wyrzucić z naszych głów tezę, że ta część Europy jest regionem peryferyjnym, po którym jeszcze raz musi przejechać walec historii, by zaprowadzić normalność. Tezę, że chcąc reformować nasze państwo i rozwijać gospodarkę, musimy przyjąć cały dorobek kulturowy Zachodu, w tym także pustkę konsumpcjonizmu. Przeciwnie, nasza sytuacja jest o niebo lepsza, niż zakładają zwolennicy tego poglądu. Stokroć dogodniej jest bowiem budować silne państwo i mocną gospodarkę na zdrowych podstawach społecznych, niż żyć w poczuciu konieczności zapadania się w grzęzawisko hiperkonsumpcjonizmu. Odwagi, przyszłość jest tu!

Krzysztof Mazur

Przeczytaj recenzję tej teki, którą w Rzeczpospolitej opublikował Bronisław Wildstein, i przejrzyj omówienie z Dziennika Polskiego.

NAKŁAD WYCZERPANY

Teka niedostępna

Spis treści:

Tomasz Merta (1965-2010).     Pobierz plik

10 kwietnia 2010 roku Tomasz Merta zginął wraz Parą Prezydencką i pozostałymi 93 osobami znajdującymi się na pokładzie samolotu lecącego do Smoleńska na uroczystości 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Tomasz Merta był osobą niezwykle ważną dla naszego środowiska. Literaturoznawca, filozof, myśliciel polityczny, niezwykły erudyta. Od lat wspierał nas swoją obecnością, radą, tekstami. Wielokrotnie uczestniczył w dyskusjach organizowanych przez Klub Jagielloński i kwartalnik „Pressje”. Był i wciąż pozostaje naszym mistrzem, przyjacielem, a także dobroczyńcą. Wśród wielu pisarzy szczególnie cenił Juliusza Słowackiego, którego dziś odczytujemy w nowym świetle…

Arkady Rzegocki    

Przyszłość jest tu!     Pobierz plik

Jeśli Sorokin ma rację i rzeczywiście na naszych oczach wahadło dziejów zaczęło wychylać się w kierunku tradycyjnych wartości duchowych, to dziwnym zrządzeniem losu znaleźliśmy się dziś w awangardzie cywilizacji zachodniej. Musimy jedynie wyrzucić z naszych głów tezę, że ta część Europy jest regionem peryferyjnym, po którym jeszcze raz musi przejechać walec historii, by zaprowadzić normalność. Tezę, że chcąc reformować nasze państwo i rozwijać gospodarkę, musimy przyjąć cały dorobek kulturowy Zachodu, w tym także pustkę konsumpcjonizmu. Przeciwnie, nasza sytuacja jest o niebo lepsza, niż zakładają zwolennicy tego poglądu. Stokroć dogodniej jest bowiem budować silne państwo i mocną gospodarkę na zdrowych podstawach społecznych, niż żyć w poczuciu konieczności zapadania się w grzęzawisko hiperkonsumpcjonizmu. Odwagi, przyszłość jest tu!

Krzysztof Mazur    

Sorokin ma rację! Wstęp do lektury Kryzysu naszych czasów     Pobierz plik

Siedemdziesiąt lat temu pewien człowiek opisał nasze czasy. Opisał rozpad wspólnej kultury, kryzys nauki, relatywizację norm i wartości, zapaść gospodarczą, chaos w stosunkach międzynarodowych, rosnącą niepewność w życiu codziennym. Przewidywał jednak, że coraz więcej ludzi będzie odchodzić od dominujących wzorców kulturowych, od konsumpcjonizmu i relatywizmu, poszukując alternatywnych wartości nadających sens życiu. Był przekonany, że kończy się epoka wartości zmysłowych, która rozpoczęła się w odrodzeniu, i zaczyna epoka wartości duchowych, czyli nowe średniowiecze. Ten człowiek nazywał się Pitirim Sorokin i był jednym z najwybitniejszych amerykańskich socjologów XX wieku. Sorokin mylił się tylko co do jednego. Zapowiadana przez niego zmiana zachodzi dopiero teraz.

Paweł Rojek    

Kryzys naszych czasów.     Pobierz plik

Im bardziej będziemy odporni na naukę, i im mniej chętnie i swobodnie wybierzemy jedyną dostępną dla nas drogę ocalenia, tym bardziej bezwzględny będzie okres próby, tym straszliwszy będzie dies irae okresu przejściowego. Miejmy jednak nadzieję, że otrzymamy łaskę zrozumienia i będziemy mogli wybrać właściwą drogę zanim będzie za późno, drogę prowadzącą nie do śmierci, lecz do pełniejszej realizacji wyjątkowej twórczej misji człowieka na naszej planecie. Benedictus qui venit in nomine Domini!

Pitirim A. Sorokin    

Filozoficzny zygzak Europy     Pobierz plik

Rozwój europejskiej racjonalności zawiera w sobie pewną zagadkę. Próby jej rozwiązania nie raz prowadziły do powstania różnego rodzaju modeli historii, począwszy od linearnego schematu ,,starożytność − średniowiecze – nowożytność”, aż do „morfologii historii” Oswalda Spenglera. Naszym zdaniem lepiej mówić nie tyle o „zmierzchu Europy”, lecz o pewnym „zygzaku Europy”, który przejawia się w różnego rodzaju pęknięciach i połączeniach procesu historycznego, które widać przy jego jednowymiarowej projekcji.

Wiaczesław I. Moisiejew    

Gospodarka i wiara, głupcze!     Pobierz plik

Imam Hasan Al-Basri (niech Bóg ma go w Swojej opiece), słynny uczony z pierwszego wieku Islamu, ujął naturę pieniądza w pięknej maksymie: „Pieniądz jest towarzyszem, z którego nie masz pożytku, dopóki cię nie opuści” . To zwięzłe, wnikliwe i barwne sformułowanie wyraża kluczową ideę, która może nadać właściwy tor naszym działaniom gospodarczym. Polega ona na tym, że pieniądz sam w sobie do niczego nie służy i nie może być użyty – jest jedynie środkiem wymiany.

Reinhard Marx     Cyryl I     Muhammad Taqi Usmani    

System czeka na wartości.     Pobierz plik

Przyjmując formalny sposób rozważania roli wartości, postaram się wykazać, opierając się na teorii systemowej Niklasa Luhmanna, że logika funkcjonowania systemu społecznego pozwala oczekiwać w przyszłości odejścia od „rozprzestrzeniania się umysłowego i moralnego atomizmu” , który Sorokin wiązał ze zmierzchem kultury zmysłowej. Jednakże, wbrew Sorokinowi, nie sądzę, aby dało się w tym momencie wskazać, jakie wartości będą w przyszłości odgrywać rolę dominującą.

Błażej Skrzypulec    

Powrót do dawnych mistrzów     Pobierz plik

Jeśli ktoś taki Kuspit w 2006 roku ogłasza, że sztuka w XX wieku wypaliła się i nadchodzi czas jej odrodzenia w bardziej klasycznym wymiarze, to warto poświęcić nieco uwagi jego propozycji.

Aleksander Czerkawski    

Czy zmierzamy do prawno-ustrojowego nowego średniowiecza?     Pobierz plik

Ewidentnie w dziedzinie prawa cywilnego dochodzi do częściowego zerwania z doktryną terytorialności prawa. Wracamy do świata, w którym o podległości danemu systemowi norm prawnych decyduje pochodzenie. Imigranci będą „nieść swoje prawo razem z sobą”. Tak jak w średniowieczu, sędzia – gdy stanie przed nim oskarżony – nie będzie zaglądał do ustawy krajowej, ale zapyta: „Pod jakim prawem żyjesz?” i będzie orzekał wedle jego przynależności. Możliwe nawet – jak pokazuje wypowiedź frankfurckiej sędziny – że w najskrajniejszych przypadkach o przynależności prawnej kobiety będzie decydować pochodzenie mężczyzny, do którego „należy” – wszystko zgodnie z tradycją danej wspólnoty. Muzułmańskie sądy w UK przyznają synom zmarłych dwa razy więcej majątku niż córkom, a bijącym żony mężom nakazują… „nauczyć się panować nad gniewem” .

Michał Zabdyr-Jamróz    

Sieciowa teoria nowego średniowiecza     Pobierz plik

W niniejszym tekście postaram się zarysować eklektyczną, sieciową teorię nowego średniowiecza. Pokażę, że w trzech dziedzinach humanistyki, w (1) historiografii, (2) filozofii kultury i (3) teorii stosunków międzynarodowych, termin „neomediewalizm” służył już do określania globalnych zmian zachodzących w drugiej połowie XX wieku. Następnie dodam do tego własną refleksję (4) ekonomiczną, (5) socjologiczną i (6) filozoficzną oraz spróbuję pokazać, że neomediewalizm choć pozornie jest tylko wspólną etykietą dla różnych, często niezależnych od siebie prądów umysłowych, może stać się – po pewnej obróbce filozoficznej i (7) ekstrakcji wspólnych jakości – nowoczesnym pojęciem, korzystającym z tak różnych narzędzi opisu, jak analiza geopolityczna, socjologia sieci, teoria złożoności, badania statystyczne czy zaawansowana prognostyka.

Grzegorz Lewicki    

Odbierzmy przyszłość!     Pobierz plik

Moim celem jest nie tylko refleksja nad samym fenomenem przyszłości, ale też nad niedostatkiem refleksji nad nią. Sądzę, że zagrożeniem jest brak w powszechnym obiegu idei konserwatywnej wizji przyszłości. Ten brak nie jest spowodowany wyłącznie nieprzychylnością środków masowego przekazu. Zakorzenione jest przekonanie, że w przyszłości będzie coraz mniej miejsca dla postaw i postulatów konserwatywnych. Gdy mówi się o przyszłości, lepiej czują się głosiciele idei liberalnych i postępowych, a spada dobre samopoczucie konserwatystów.

Błażej Sajduk    

Papież skręca w trzecią drogę?     Pobierz plik

Siłą i słabością Caritas in Veritate jest wielość poruszanych przez nią tematów: kryzys finansowy i rozwój techniki, kwestia ekologiczna i bioetyka, społeczeństwo obywatelskie i aborcja, społeczna odpowiedzialność biznesu oraz relacja rozumu i wiary, zapłodnienie in vitro i globalizacja, przedsiębiorczość i problemy demograficzne. Z jednej strony, umożliwia to nakreślenie panoramy współczesnego świata, z drugiej, tematy te zostają jedynie zasygnalizowane i nie zostają poddane głębszej analizie.

Maciej Zięba OP    

Caritas in veritate i ekonomiczna demokracja     Pobierz plik

Jak słusznie zauważa ojciec Maciej Zięba, Caritas in veritate zachęca do poszukiwania trzeciej drogi. Obszerne i niezwykle liczne fragmenty krytykujące liberalizm pojawiają się niemal w każdym rozdziale, często w towarzystwie opinii wskazujących interwencję państwa jako czynnik gwarantujący sprawiedliwy podział dóbr we współczesnych społeczeństwach. Sugestia, że „ostatecznie chodzi o pewną konkretną i głęboką formę demokracji ekonomicznej” (38) , określona przez ojca Macieja Ziębę jako niejasna, jest w moim przekonaniu zupełnie zrozumiała na tle poglądów przedstawianych w całej encyklice.

Wojciech Czabanowski    

Zejście z chmur, Okna i ramki     Pobierz plik

Sterylne światło wrzyna się przez szyby,

pustosząc pokój. Pokój jest bezbronny,

podbity słońcem, Lucyferem, niczym.

Adam Leszkiewicz    

Instytut Filozofii     Pobierz plik

Za ścianą siwy ateista

Ze szkoły lwowsko-warszawskiej

Dowodzi że jest Prawda

Szalejące dzwony

Absurd jako kondycja ludzka

Mówi dziewczynka z referatami

Gdy bycie

Stacza się w prześwicie

A Syzyf pozostaje niewzruszony

Grzegorz Lewicki    

Modlitwa nadmorska     Pobierz plik

A jeśli cię tam nie ma

panie skalny

jeśli ci co malowali te ikony

tyle tylko zrobili co ty

wydobyli białosamotną wyspę

z morza

Szymon Słomczyński    

Ryszard Legutko jako konspirator     Pobierz plik

Muszę jednak, niestety, wyznać, że jedynym skutkiem moich kwerend, śledztw i analiz jest konstatacja, że profesor Ryszard Legutko konspirował w tak mistrzowskim stylu, że zdekonspirowanie go jest nadal niemożliwe. Tak więc wstyd, że niczego ważnego nie ustaliłem, miesza się z dumą, że w gadatliwej i niedyskretnej Polsce możliwa jest konspiracja absolutna i doskonała.

Proszę jednak zauważyć, że powiedziałem, iż nie ustaliłem niczego ważnego. Coś jednak udało mi się zebrać. Oto parę obrazków z dawnych lat Profesora.

Jan Polkowski    

Alfabet Legutki     Pobierz plik

Jacek Kurczewski

Sprawa jest prosta. Z jednej strony Ryszard Legutko występuje jako przedstawiciel konserwatyzmu […], z drugiej zaś wyraża coraz częściej adresowane do szerszego czytelnika […] poglądy, plasujące go na radykalnym skrzydle polskiej prawicy. To postępujące rozdwojenie jest niebezpieczne dla samego filozofa, co gorsza poprzez nieuprawnioną generalizację może przydać filozoficznej aury poglądom podważającym […] szanse na rozwój myśli konserwatywnej w Polsce, jakby nie wydawało się to przeciwne zamiarom Legutki. […] Czy Legutko chce być eggheadem polskiego konserwatyzmu, czy filozofem skinheadów?

[...]

Roger Scruton

Ryszard Legutko jest jednym z najbardziej oryginalnych współczesnych myślicieli, cechującym się ostrym i pełnym ironii spojrzeniem na politykę, społeczeństwo i kulturę. Łącząc znakomicie polski tradycjonalizm oraz intelektualny dystans, stał się w dzisiejszej Polsce czołowym autorytetem opiniotwórczym, a opinie, jakie wygłasza powinny być przedmiotem uwagi wszystkich Polaków .

Redakcja    

Czy liberalizm niszczy wspólnotę? Wstęp do polemiki Ryszarda Legutki z Peterem Simpsonem     Pobierz plik

Marek Przychodzeń    

Libertarianizm przeciwko wspólnocie. Polemika z Peterem Simpsonem.     Pobierz plik

Peter Simpson, podobnie jak wielu myślicieli libertariańskich, zakłada, że państwo minimalne jest kulturowo neutralne. Jest to fałsz. Libertarianizm sprzeciwia się hierarchii na poziomie państwa. Jako taki, kwestionuje też podstawy hierarchii na poziomie wspólnot. Ponieważ wspólnoty wymagają jakiejś formy hierarchii nie tylko po to, by istnieć, lecz także po to, by generować wartościową kulturę, libertarianizm z istoty nie może być neutralny wobec kultury. Wynika z tego, że sformułowana przez Simpsona idea minimalnego państwa, nadzorującego rozmaite nieliberalne wspólnoty, nie może zostać zrealizowana w ramach struktury libertariańskiej. Zamiast niej bronię republikanizmu, który nie pretenduje do neutralności kulturowej.

Ryszard Legutko    

Wspólnota w nowym libertarianizmie. Odpowiedź Ryszardowi Legutce     Pobierz plik

Właściwa krytyka wymaga właściwego określenia celu. Ryszard Legutko argumentuje, że libertarianizm niszczy wspólnoty, a zatem moja teoria, która łączy libertarianizm z komunitaryzmem, musi być błędna. Libertarianizm, za którym argumentuję, nie jest jednak tym samym libertarianizmem, który krytykuje Legutko. Nie uczynił on zatem niczego, by pokazać, że moje połączenie libertarianizmu i komunitaryzmu jest niemożliwe, zarówno w teorii, jak i w praktyce.

Peter Simpson    

Ryszard Legutko i Czesi     Pobierz plik

Wybór tekstów polskiego filozofa i ministra Ryszarda Legutki (ur. 1949), zatytułowany Ošklivost demokracie a jiné eseje [Demokratyczna brzydota i inne eseje], pozwala zapoznać się z polską myślą prawicową. Oferuje też możliwość porównania tej myśli z poziomem naszego rodzimego dyskursu. W ostatnim dziesięcioleciu czeska scena polityczna cierpiała na praktyczną nieobecność inspirujących projektów intelektualnych dużego formatu. Zdominowały ją różnorodne, ale pozbawione trwałej wartości opinie bystrych politycznych praktyków i komentarze do spraw bieżących. Pewne podobieństwo do systematycznie myślącego profesora i polityka Legutki, także ze względu na narodowo-konserwatywny punkt widzenia, wykazuje u nas może Vaclav Klaus, który również łączy sprawowanie funkcji politycznej z działalnością publicystyczną.

Pavel Švanda    

Ryszard Legutko i dwie koncepcje wolności     Pobierz plik

Cieszę się, że profesor Legutko zwrócił powszechną uwagę na to zagadnienie, ponieważ metafizyka jest często wyśmiewana przez współczesnych analitycznych filozofów polityki. Według mnie wolność w głównej mierze to wolność woli, tj. władza umysłu, umożliwiająca wybór środków prowadzących do szczęścia . Owa wolność wyboru takiego działania, jakie zdaniem podmiotu sprzyja osiągnięciu szczęścia, może być ograniczona przez rozmaite czynniki, tak fizyczne, jak i psychiczne. Tego rodzaju stanowisko z całą pewnością nie prowadzi do akceptacji stosowania w imię wolności siły na skalę masową. Ponadto kieruje ono uwagę na fakt, że człowiek może wypełnić swoje powołanie (telos) jedynie poprzez wolny wybór właściwych do tego celu działań i jako „zależne zwierzę rozumne” może osiągnąć swoje spełnienie jedynie w ramach wspólnoty z innymi ludźmi.

Marek Przychodzeń    

Długo się uczę. Z Profesorem Ryszardem Legutką rozmawiają Krzysztof Mazur i Paweł Rojek     Pobierz plik

Nie wiem, czy kiedykolwiek miałem swojego mistrza. Zawsze uważałem się za samotnika intelektualnego. W czasach moich studiów w Instytucie Filozofii istniały różne grupy − byli fenomenolodzy, związani z profesorem Stróżewskim, wśród których unosił się duch Ingardena, była grupa skupiona wokół pani profesor Dąmbskiej i jej seminarium, była grupa epistemologów i analityków, związanych z profesorem Hempolińskim, a także przyrodnicy gromadzący się wokół profesora Augustynka. Nie należałem do żadnej z tych grup. Miałem dość silne poczucie samotnictwa i samodzielnie borykałem się z różnymi problemami intelektualnymi.

Krzysztof Mazur     Ryszard Legutko     Paweł Rojek    

Strategia bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej     Pobierz plik

Rosja przezwyciężyła następstwa systemowego kryzysu politycznego i społeczno-gospodarczego z końca XX wieku – zahamowała spadek poziomu i jakości życia rosyjskich obywateli, obroniła się przed naporem nacjonalizmu, separatyzmu i terroryzmu międzynarodowego, zapobiegła dyskredytacji ustroju konstytucyjnego, zachowała suwerenność i integralność terytorialną, odbudowała możliwości w zakresie rozwijania swojej zdolności konkurencyjnej i obrony interesów narodowych jako kluczowy podmiot kształtujących się wielobiegunowych stosunków międzynarodowych.

Administracja Dmitrija Miedwi    

Nowelizacja Ustawy o obronie     Pobierz plik

1. Do Art. 10 dodaje się punkt 2.1 o następującym brzmieniu: „2.1. W celach obrony interesów Federacji Rosyjskiej i jej obywateli, utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, formacje Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej mogą być wykorzystywane poza granicami Federacji Rosyjskiej do następujących zadań operacyjnych, wynikających z powszechnie obowiązujących zasad i norm prawa międzynarodowego, międzynarodowych porozumień zawartych przez Federację Rosyjską oraz z niniejszej ustawy: (1) odparcia zbrojnego ataku na formacje Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, inne oddziały wojskowe bądź organy dyslokowane poza terytorium Federacji Rosyjskiej; (2) odparcia bądź zapobieżenia zbrojnemu atakowi na inne państwo, które zwróciło się do Federacji Rosyjskiej ze stosowną prośbą; (3) ochrony obywateli Federacji Rosyjskiej poza granicami Federacji Rosyjskiej przed zbrojnym atakiem na nich; (4) walki z piractwem i zapewnienia bezpieczeństwa żeglugi”.

Administracja Dmitrija Miedwi    

Doktryna wojenna Federacji Rosyjskiej     Pobierz plik

22. Federacja Rosyjska zastrzega sobie możliwość użycia konwencjonalnej broni precyzyjnego rażenia w ramach realizacji przedsięwzięć mających na celu strategiczne wstrzymywanie się przed użyciem siły.

Federacja Rosyjska zastrzega sobie prawo do użycia broni jądrowej w odpowiedzi na skierowaną przeciwko niej i/lub jej sojusznikom agresji z zastosowaniem broni jądrowej i innych rodzajów broni masowego rażenia, jak również w wypadku agresji konwencjonalnej, gdy zagrożone jest istnienie państwa.

Decyzję o użyciu broni jądrowej podejmuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.

Administracja Dmitrija Miedwi    

Zbieranie ziem radzieckich. Polityczne środki nacisku w odbudowie rosyjskich stref wpływu     Pobierz plik

Jak na razie jednak usilnie podejmowane próby politycznej integracji obszaru WNP i próby utrzymania kontrolowanej destabilizacji pod przywództwem Rosji nie przynoszą oczekiwanych przez Kreml rezultatów, przede wszystkim ze względu na brak zaangażowania w inicjatywy integracyjne państw takich jak Gruzja, Ukraina i Azerbejdżan oraz sprzeciw społeczności międzynarodowej. Niepowodzenie działań integracyjnych odzwierciedla niewielka liczba dokumentów przyjętych przez państwa członkowskie WNP, OUBZ czy Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Pomimo tych trudności Rosja w dalszym ciągu stara się wykorzystywać organizacje regionalne, a w szczególności WNP do wzmacniania swoich wpływów oraz reintegracji przestrzeni postsowieckiej i nie rezygnuje z możliwości odzyskania pełnej dominacji nad tym obszarem. Potwierdzeniem tego jest nowa Strategia bezpieczeństwa, której wymowa wskazuje na niesłabnące aspiracje rosyjskich elit władzy do odzyskania utraconej pozycji globalnego mocarstwa.

Mateusz Tobiczyk    

Koniec „Przyjaźni”     Pobierz plik

Już w 2012 roku Rosja może zakręcić kurek z ropą naftową płynącą ze wschodu do Polski rurociągiem „Przyjaźń”. Alternatywą dla „Przyjaźni” są dostawy kaspijskiej ropy za pośrednictwem Gruzji planowanym rurociągiem Odessa-Brody-Płock-Gdańsk. Agresja Rosji na Gruzję dowodzi, że Rosja, realizując swoją strategię m.in. w wymiarze energetycznym, jest w stanie nie tylko wstrzymać dostawy surowców energetycznych, lecz także zaatakować sąsiednie państwo. Sytuacja obecna przypomina jednocześnie, jak ważne jest posiadanie możliwości dostaw surowców energetycznych bez pośrednictwa Rosji. Aktualne jest zatem pytanie, czy Polska przygotowana jest na wypadek całkowitego zaprzestania tłoczenia rosyjskiej ropy rurociągiem „Przyjaźń” do rafinerii w Płocku i w Gdańsku?

Janusz Kowalski    

Wypijmy za rosyjski gaz     Pobierz plik

Nie było w Rosji, nie ma nic

lepszego od Gazpromu.

Dajemy światło, ciepło wam,

dla biura i dla domu.

I od świtania aż po zmierzch

pamiętać ciągle będziem:

wysiłek nasz potrzebny jest

w dzień pracy i przy święcie.

Władimir A. Tumajew    

Stosunki polsko-niemieckie. Nowe spojrzenia.     Pobierz plik

Tekst składa się z wybranych wypowiedzi uczestników Szkoły Polsko-Niemieckiej „Pojednanie czy interesy? Nowy model sąsiedztwa”. Szkoła odbyła się 13-17 maja 2009 roku w Krakowie. Uczestniczyło w niej trzydziestu studentów z Polski i Niemiec. Szkołę zorganizował Klub Jagielloński we współpracy z Uniwersytetem w Bremie i Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Sofie Czilwik     Maja Frick     Agnes Fuchsloch     Halina Heyn     Bjoern Kluever     Maria Krasnodębska     Alicja Kunzika     Maria Lohmeyer    

P. A. Sorokin, Ruchliwość społeczna     Pobierz plik

Książka w przedziwny sposób łączy klarowność współczesnych amerykańskich podręczników z erudycją dziewiętnastowiecznych europejskich traktatów. Sorokin chętnie odwołuje się do przykładów ze starożytności, Indii i Chin, średniowiecza, rewolucji październikowej i współczesnych mu Stanów Zjednoczonych. Jest to zdecydowanie autorski podręcznik. Na każdej stronie zaznacza się indywidualność Sorokina, jego wyraźne poglądy, błyskotliwość i bogata wyobraźnia socjologiczna. Tego wszystkiego oczekujemy od klasyków.

Paweł Rojek    

J. Neusner, Rabin rozmawia z Jezusem     Pobierz plik

Książka rabina Neusnera może dać wiele czytającemu ją chrześcijaninowi. Przede wszystkim, skłania go do przemyślenia fundamentalnych zagadnień własnej wiary. Co to właściwie znaczy, że Chrystus nie przyszedł znieść Prawa, ale je wypełnić? Czy przesłanie Jezusa jest rzeczywiście tak „antyspołeczne”, jak przedstawia to Neusner? Jak bardzo inspirująca może być ta książka, dał przykład Benedykt XVI, który w Jezusie z Nazaretu znaczną część wykładu Kazania na Górze poświęcił odpowiedzi na stawiane przez Neusnera pytania.

Stanisław Ruczaj    

Rewers, reż. B. Lankosz     Pobierz plik

Największym atutem Rewersu jest nowe spojrzenie na stalinizm i – szerzej – dziedzictwo PRL-u, tego niechcianego dziecka, które zafundowali nam bracia zza wschodniej granicy. To dlatego postać grana przez Agatę Buzek pali świeczki w dwóch miejscach: w jej świecie jest miejsce zarówno na znicze dla bohaterów na Powązkach, jak i na ogarek pod Pałacem Kultury dla zamordowanego przez nią Toporka – amanta o ubeckim rodowodzie. Koszmar PRL-u był jej koszmarem i dzięki niemu ma dziecko, które kocha bez względu na drogę jaką obrało. Bohaterka filmu nie stara się wymazać przeszłości, owszem ukrywa ją skrzętnie przed synem, ale ta przeszłość do niej wraca za każdym razem, gdy na niego spojrzy.

Dominik Skorupa    

Głód, reż. S. McQueen     Pobierz plik

Niezwykle interesująca a zarazem wymagająca jest współgrająca z zamysłem i obrazem całości wizualna strona filmu. Steve McQueen opowiada przede wszystkim za pomocą obrazu. Długie sceny, często rozgrywające się bez słów, każą zwracać uwagę na gesty, mimikę, powtarzające się mechaniczne ruchy. Kamera bardzo często jest statyczna, nie tylko we wzmiankowanej powyżej scenie. Jedno z ujęć przedstawia pracownika więzienia myjącego korytarz, zbliżającego się nieuchronnie do znajdującej się u kresu szeregu drzwi kamery. Kiedy indziej obiektyw śledzi przez długi czas ruchy oczu i spierzchniętych ust skrajnie wycieńczonego Sandsa.

Anna Markwart    

„Arcana” 2010, nr 1     Pobierz plik

„Zaczynamy szesnasty rok, dziesiątą dziesiątkę w numeracji naszego pisma. Jest lepiej czy gorzej?” – tak brzmią pierwsze słowa wstępu do nowego numeru. Redakcja nie stawia odpowiedzi na to pytanie, zamiast tego apeluje, aby mimo pozornej beznadziei, „rąk nie zakładać”.

Adam Leszkiewicz    

„Christianitas” 2009, nr 43     Pobierz plik

Najnowszy numer jest, w związku z dziesięcioleciem pisma, w znacznej mierze autotematyczny. Główne artykuły poświęcone są historii pisma (Co to za pismo? Refleksja na dziesięciolecie Pawła Milcarka, a także wybór fragmentów z artykułów wstępnych Tradycja Christianitas) oraz pojęciu kluczowemu dla tego środowiska, czyli pojęciu tradycji.

Błażej Skrzypulec    

„Czterdzieści i Cztery” 2009, nr 2     Pobierz plik

Wreszcie ukazał się kolejny numer Magazynu Apokaliptycznego; do niedawna żartowano, że ukazuje się raz na apokalipsę. Zaczyna się wreszcie rozjaśniać, o co chodzi redaktorom pisma. Nie można się tego niestety dowiedzieć z chaotycznych wypowiedzi Rafała Tichego. W sążnistym manifeście z poprzedniego numeru dostrzegałem zagrażające Kościołowi niebezpieczeństwo dzikiego mesjanizmu; jak się okazuje z polemiki zamieszczonej w tym numerze, Jerzy Sosnowski dostrzegł w nim zagrożenie dla apokaliptycznej swobody przez nadmierne przywiązanie do Kościoła.

Paweł Rojek    

„Fronda” 2009, nr 53.     Pobierz plik

Hasłem tego numeru jest „demoniczność polityki naszych czasów”, uosobiona na okładce wizerunkiem Baracka Obamy. W artykułach owa „demoniczność polityki” jest rozumiana dość prosto i zarazem dość radykalnie: demoniczna jest polityka, która nie realizuje w sferze publicznej wartości chrześcijańskich.

Błażej Skrzypulec    

„Krytyka Polityczna” 2009, nr 19     Pobierz plik

Na czoło tego numeru wysuwa się smakowity tekst Thomasa Franka Bantustan, który ryknął, pokazujący moralną nędzę liberalizmu na przykładzie należącej do Stanów Zjednoczonych wyspy Saipan. Frank autorów eksperymentu nazywa notorycznie konserwatystami, co pokazuje tylko, jak złej reputacji przysparza powiązanie z liberałami. W sprawie nędzy liberalizmu wypowiada się również Edwin Bendyk, komentujący wywiad z Michałem Bonim, dotyczący raportu Polska 2030.

Wojciech Czabanowski    

,,Przegląd Polityczny” 2010, nr 99     Pobierz plik

Odnotowuję po części ze smutkiem, a po części z satysfakcją, że najnowszy „Przegląd” wpisuje się w stylistykę poprzednich numerów. Kiedy moja współpraca z tym pismem układała się lepiej, miałem szczęście poznać styl pracy redaktora Wojciecha Dudy. Podobno zdobył on w gabinecie premiera Tuska status szarej eminencji i doradcy-filozofa. Duda ma pewne stałe sympatie i stałych przyjaciół.

Marek Przychodzeń    

„Znak” 2010, nr 2     Pobierz plik

Tematyka tego numeru może zaskakiwać czytelnika. Minęło już wszak ponad pół roku od śmierci Leszka Kołakowskiego więc, wydawać by się mogło, wielokrotnie mieliśmy już okazję do lektury artykułów wspominkowych czy powrotu do ostatnich tekstów filozofa. Jednakże tytuł Nieobecność Kołakowskiego sugeruje inny rodzaj refleksji nad sylwetką myśliciela. Intencją redakcji, którą formułuje we wstępie Michał Bardel, było wskazanie na wielotorowość myślenia Kołakowskiego i oświetlenie go z możliwie wielu perspektyw, w tym także pokazanie jego odbioru w Polsce i zagranicą.

Karol Kleczka    

Wyznania Europaty     Pobierz plik

A więc przyszło mi zapoznać się ze zwyczajami parlamentarnymi i europejskimi zarazem… Zostałem urzędnikiem UE pracującym w Parlamencie, a jakże, Europejskim. Życie codzienne tutaj potrafi być nużące, szczególnie jeśli się ma do czynienia z ENVI, czyli tą częścią PE, która zajmuje się środowiskiem, zdrowiem, żywnością i powszechnym szczęściem wszystkich beneficjentów jej działań, a więc Europejczyków, wliczając w to naturalnie również zwierzęta, które za 50 lat pewnie będą otrzymywały obywatelstwo UE. Z tej nudy staram się jednak wyciągać jakieś pouczające wnioski.

Europata    

Pressja autorów     Pobierz plik

[...]

Reinhard Marx (1953): katolicki arcybiskup Monachium i Fryzyngi, przewodniczący Komisji ds. Społecznych i wiceprzewodniczący Komisji „Kościół w Świecie” Konferencji Episkopatu Niemiec.

Krzysztof Mazur (1982): absolwent politologii oraz MISH na UJ. Współpracownik Instytutu Tertio Millennio, prezes Klubu Jagiellońskiego.

Wiaczesław I. Moisiejew (1965): rosyjski filozof i matematyk. Zajmuje się filozofią nauki, logiką i filozofią rosyjską. Opublikował Logikę wszechjedości (2002) i Logikę dobra (2004), fundamentalne prace poświęcone logiczno-filozoficznej interpretacji dzieł Włodzimierza Sołowjowa. Mieszka w Moskwie.

[...]

Redakcja    

Summary, issue 20     Pobierz plik

Pressje Quarterly promises a lot to its readers after a successful re-launch in 2010. Our new editorial team consists of young thinkers and artists from various intellectual circles who aim to provide a forum for open intellectual debate across social, cultural, legal and philosophical issues that matter to Poland in the twenty-first century. In the spirit of tolerant debate Pressje serves to ask the questions which are often discriminated, downplayed or neglected elsewhere; it highlights the issues which would otherwise never receive sufficient attention in the politically correct universe.

Grzegorz Lewicki